Fortaleza

Omschrijving

Fortaleza is de hoofdstad van de Braziliaanse deelstaat Ceará in het noordoosten van Brazilië, aan de kust van de Atlantische Oceaan. De stad werd in 1649 opgericht als Fort Schoonenborg door de Nederlandse West-Indische Compagnie. De slagzin van de stad is het Latijnse woord “Fortidudine” wat in het Portugees vertaald kan worden als “Força, Valor, Coragem” (kracht, waarde, moed). Fortaleza ligt gemiddeld 21 meter boven de zeespiegel, heeft 34 kilometer stranden en een bevolking van bijna 2,5 miljoen inwoners die verdeeld zijn op een oppervlakte van 313,8 vierkante kilometer. Dit maakt Fortaleza tot de dichtsbevolkte stad van Brazilië (bijna 8.000 mensen per vierkante kilometer). De “Região Metropolitana de Fortaleza” (Fortaleza + rand) heeft in totaal bijna 3,5 miljoen inwoners. Die inwoners worden “Fortalezenses” genoemd.


Fortaleza

In 2004 was Fortalaza de Braziliaanse stad die het meest toeristen op bezoek kreeg. Die bezochten er vooral attracties als de “Micareta Fortal” (karnaval buiten het seizoen – einde juli) en Beach Park (waterpretpark). Het CDMAC (Centro Dragão do Mar de Arte e Cultura) is het voornaamste cultuurcentrum van Fortaleza met een planetarium, theaters, bioscopen en bibliotheken. Een andere belangrijke attractie is het “Parque Ecológico do Cocó”. De naam werd ontleend aan de nabije rivier Cocó met de vele mangroves. Het park is de groene long van Fortaleza.


Beach Park


Parque Ecológico do Cocó

Klimaat

Het klimaat van Fortaleza is gelijkaardig als dat van andere plaatsen aan de Braziliaanse kust, warm met een gemiddelde jaartemperatuur van 26,5 graden Celsius. De warmste maanden zijn december en januari, in juli is het iets frisser. In het algemeen zijn er geen grote temperatuurverschillen.

Rivieren, meren en stranden


Iracema de Fortaleza in de Lagoa da Messejana

Fortaleza heeft verschillende rivieren en meren. De bekendste meren zijn “Lagoa da Parangaba” en “Lagoa da Messejana”. In dit laatste bevind zich het grote beeld van “Iracema de Fortaleza”. Inwoners van Fortaleza gaan ook graag naar de meren Opaia, Maraponga en Porangabussu om zich te ontspannen. Naast de Rio Cocó zijn er andere rivieren als de Rio Ceará, Rio Maranguapinho, Rio Pajeú (volgens de geschiedenis ontstond Fortaleza aan de oevers van de rio Pajeú), Riacho Maceió en de Rio Coaçu. Er zijn in totaal 15 stranden over een strook van 34 kilometer. Bekend is het strand “Praia de Iracema” (druk bezochte bars, enkele historische gebouwen zoals de kerk van São Pedro) waar vrij veel gesurft wordt, “Praia de Meireles” (waar zich de meeste hotels bevinden), “Praia Mucuripe”,  “Praia do Titãzinho” en “Praia do Futuro” (een van de meest bezochte stranden door toeristen, met vele restaurantjes gespecialiseerd in zeevruchten).


Rio Cocó


Praia do Futuro


Praia Mucuripe

Bevolking

Een van de belangrijkste oorzaken van de demografische groei van Fortaleza in de loop van de geschiedenis zijn de vele droogtes die het binnenland teisterden waardoor de bevolking naar de stad trok, op zoek naar werk en een inkomen. In de eerste jaren van de Braziliaanse militaire dictatuur kwamen er wijzigingen in Fortaleza met de inplanting van het “Distrito Industrial de Fortaleza (DIF I). Fortaleza kreeg niet zoveel immigranten in zijn geschiedenis. In het begin van vorige eeuw was er plots een toeloop van verschillende nationaliteiten, vooral Portugezen. In die periode kwamen er ook vrij veel mensen aan uit Syrië en Libanon die een sterke gemeenschap vormden. Tegenwoordig worden inwijkelingen vooral aangetrokken door het toeristische karakter van Fortaleza: o.m. Engelsen, Fransen, Italianen, Nederlanders en Portugezen kiezen voor Fortaleza als hun definitieve woonplaats. Volgens de Polícia Federal zouden er nu bijna 9.000 buitenlanders in Fortaleza wonen, een opmerkelijke groei die pas goed begon in 2000.

Favela’s

Ongeveer 1/3 van de bevolking van Fortaleza woont in favela’s met namen als Barroso II, Novo Barroso, Lagamar, Jangurussu, Gato Morto, Pirambu, Favela do Rato e.a. De vele droogtes in het binnenland van de staat Ceará verergeren het probleem van de krottenwijken. In 1980 waren er 147 favela’s, vandaag zijn er dat al meer dan 700. In tegenstelling tot Rio de Janeiro zijn de favela’s van Fortaleza wat minder zichtbaar, liggen weggeborgen achter de betere buurten. Betreffende geweld en misdaad moet Fortaleza het afleggen tegen São Paulo, Rio de Janeiro, Salvador of Belo Horizonte. Een van de huidige problemen is het sekstoerisme en kinderprostitutie. In 2007 werd een initiatief opgestart door het Ministerie van Toerisme i.s.m. de Prefeitura van Fortaleza om de strijd aan te gaan tegen het seksuele misbruik.

Economie

Het is vooral de gewone handel die het economisch kloppende hart van Fortaleza vormt. Die handel is vooral te vinden in het centrum, of nabij Praia de Iracema. Diverse grote shopping centers als Iguatemi, North Shopping, Aledota, Del Paseo en Benfica trekken veel publiek aan dat er komt kopen, of zich ontspannen. De industrie bestaat uit de productie van schoenen, textiel, lederwaren, huiden en eetwaren. De Braziliaanse oliemaatschappij Petrobras heeft een raffinaderij in Fortaleza. Ypióca, een van de oudste cachaça producenten van Brazilië, heeft zijn hoofdzetel in Fortaleza. De scheepswerf van INACE bevindt zich eveneens in Fortaleza. INACE is een van de belangrijkste bouwers van jachten in Brazilië. Verder zijn er een aantal grote transportbedrijven, een eenheid van de Banco Central en een eenheid van Bovespa (Braziliaanse beurs). De luchthaven van Fortaleza heet “Aeroporto International Pinto Martins”, het is de derde grootste luchthaven van het Braziliaanse noordoosten (na Salvador en Recife). Verder speelt ook het toerisme een belangrijke rol in de economie van Fortaleza.


Aeroporto International Pinto Martins

Cultuur


Centro Dragão do Mar de Arte e Cultura

Er heerst een bruisende cultuur in Fortaleza: vele artiesten (schrijvers, schilders, zangers…) gebruiken de podia en de meestbezochte pleinen van de stad om zich te uiten. Het theater José de Alencar is een van de bekendste podia. Geschiedenis vindt men in het “Museu do Ceará” en het “Museu de Fortaleza”, ook in de vuurtoren “Farol do Mucuripe”. Het plein “Praça dos Mártires” staat bekend als de “Passeio Público” met diverse natuurlijke attracties als eeuwenoude bomen, de fameuze “Baobá” (geplant door senator Pompeu in 1910) en een fraai uitzicht op de oceaan. Uiteraard wordt er ook karnaval gevierd in Fortaleza. Er worden ook erg veel artisanale spullen gemaakt die aangeboden worden in de “Central de Artesanato do Ceará”, het “Centro do Turismo” (EMCETUR), de “Feira de Artesanato da Beira-Mar” en in de “Mercado Central de Fortaleza”.


Farol do Mucuripe


Baobá

Bekende Fortalezense: Hélder Câmara

Dom Hélder Pessoa Camâra (Fortaleza 1909 –  Recife 1999) was de katholieke aartsbisschop van Olinda en Recife. Hij ging op rust als aartsbisschop in 1985 en mocht het nog meemaken dat veel van zijn hervormingen weer omgezet werden door zijn opvolgers. Hélder Camâra staat bekend voor zijn uitspraak: “Wanneer ik voedsel geef aan de hongerigen, dan ben ik een heilige. Wanneer ik vraag waarom de hongerigen geen voedsel hebben, dan ben ik een communist“. In de jaren zestig kreeg hij de bijnaam “Rode Bisschop”. In de jaren zestig en zeventig was hij een hevige tegenstander van de militaire dictatuur in Brazilië. Hij keerde zich ook tegen de sociale politiek van de regeringen. Kort na zijn benoeming tot bisschop organiseerde hij de Tweede Latijns Amerikaanse Bisschoppenconferentie die als een doorbraak mag beschouwd worden. De tot dusver conservatieve Latijns Amerikaanse bisschoppen besloten hun beleid radicaal te wijzigen en begonnen zich, krachtig gesteund door Câmara, op te werpen voor de armen en verdrukten in Zuid-Amerika. Hij werd een bekende bevrijdingstheoloog.

In zijn streven de Rooms-katholieke Kerk los te weken uit de behoudende machtsstructuren heeft hij ernstige tegenwerking ondervonden van de Braziliaanse overheid. Maar ook van het Vaticaan ontving hij niet de steun die hij nodig had. Desondanks zette hij zijn nobele werk voort. In Nederland werd in 1977 zijn 25-jarig bisschopsjubileum gevierd. Hij ontving eredoctoraten in Leuven (1970), Chicago (1974), Vrije Universiteit van Amsterdam (1975) en Uppsala (1977). Hélder Câmara werd meerdere malen voorgedragen voor de Nobelprijs voor de Vrede. In 1974 ontving hij de Volksvredesprijs te Oslo en Frankfurt.

In de jaren tachtig werden sommige versies van de bevrijdingstheologie door het Vaticaan genuanceerd bekritiseerd. In 1985 werd Hélder Câmara als aartsbisschop vervangen door de conservatieve José Cardoso Sobrinho.

Câmara had een grote kennis van het marxisme, maar kan onmogelijk als een marxist of zelfs een bevrijdingstheoloog worden gesitueerd (hij had trouwens wel een sympathie voor de bevrijdingstheologie). Men kan hem veeleer zien als een herder die zich ten doel stelde de armen en verdrukten te helpen. Hij noemde dit de “Beweging voor de geweldloze revolutie”.

Nuttige links

Officiële website stad Fortaleza (Prefeitura)
Officiële website “Câmara Municipal de Fortaleza”
Secretariaat voor Toerisme van Fortaleza
Fortaleza Beaches
Visit Fortaleza
Informatie en bezienswaardigheden in en rond Fortaleza (Nederlands)
Fortaleza-Corner (Nederlandstalig forum)
Reisstart Fortaleza (met forum)
Fortaleza in beeld (fotograaf Alex Uchóa)
Meer foto’s van Fortaleza
Foto’s & video’s van Fortaleza

Video: Fortaleza – Ceará