Brazilië
Brazilië is een land van haast onmetelijke proporties. Het land roept beelden op van tropische en exotische aard; er valt echter zoveel te ontdekken dat een reiziger nooit lang genoeg kan blijven om alles in zich op te nemen. Wie openstaat voor andere culturen, een andere levenswijze, prachtige natuur en wildleven, exotische stranden, historische plekjes, tropische eilanden, moerassen, eindloze rivieren, watervallen, regenwouden en hoge bergtoppen, een kleurrijke en gastrijke bevolking, muziek, dans en levensvreugde moet niet twijfelen: Brazilië is een droom voor de reiziger met open ogen en open geest. In gans Zuid Amerika is er geen groter land. De grootste Braziliaanse stad is São Paulo, de hoofdstad is Brasilia en de mooiste stad is ongetwijfeld Rio de Janeiro. De natuur manifesteert zich met fenomenen als de Iguaçu watervallen, het bedreigde Amazone gebied en het reusachtige Pantanal gebied in Mato Grosso.
Cabo Frio, Praia das Conchas
Vergeleken met Europese landen is Brazilië nog vrij jong. Ongeveer 500 jaar geleden zetten de Portugezen voor het eerst voet aan land. Zij waren niet de eersten, er waren al Amerikaanse volksstammen in het gebied aanwezig. De huidige bevolking is een mix van de oorspronkelijke indianen, de Portugezen, hun Afrikaanse slaven en een flink aantal Europese inwijkelingen uit diverse landen (deze laatsten vooral na 1850).
Brazilië ontleent zijn naam aan de “Pau Brasil”, een prachtige boom die helaas veel te lijden kreeg. In de staat Minas Gerais werd goud ontdekt; koffie was de volgende factor in de Braziliaanse economische cyclus. In 1822 scheurde Brazilië zich los van de Portugese overheerser en werd een onafhankelijk keizerrijk. De slavernij werd afgeschaft in 1888. Het leger zette de keizer aan de kant en het land werd geleid door rijke landeigenaren tot in 1930. Een nieuwe revolutie bracht de militairen aan de macht, een dictatuur die duurde tot 1945. In 1964 volgde er een nieuwe coup, het leger nam de controle weer in handen en vierde de teugels pas opnieuw in 1985. Vanaf toen is Brazilië een heuse, weliswaar jonge democratie.
De jongste jaren werd het land geleid door een linkse regering onder leiding van voormalig vakbondsleider Luiz Ináçio “Lula” da Silva, verder gezet onder zijn pupil en opvolgster Dilma Rousseff. Typerend voor dit land zijn de grote contrasten, en dat op vele vlakken. In het noorden en in het Amazone gebied werkt men nog vaak zoals in de middeleeuwen. In het zuiden, vooral rond São Paulo kan men makkelijk de competitie aan met eender welk modern westers land. Verdere contrasten zijn o.m de enorme verschillen tussen arm en rijk, natuurschoon en vervuiling, maar ook tussen vredelievendheid, gastvrijheid, levenslust enerzijds, en geweld & misdaad anderszijds. Desondanks gaat de economie & toerisme er met reuzensprongen op vooruit.
Foz de Iguaçú
Praktisch
In Brazilië wordt Portugees gesproken. Waar veel toeristen zijn spreken sommigen ook Engels, maar u moet er van uit gaan dat het overgrote deel van de Brazilianen enkel hun eigen taal kent. Het Portugees verschilt van het Portugees dat men in Portugal spreekt, daar moet u op letten als u een woordenboek raadpleegt. Zolang u zich laat leiden door het reisagentschap, of als u in een luxe hotel verblijft zullen er weinig problemen zijn. Maar het is geen garantie. Wil u emigreren, leer dan vooral (Braziliaans) Portugees spreken, zoniet kan u haast nergens terecht. Toeristen mogen binnen met een gewoon geldig paspoort en moeten een heen- en terugvliegticket kunnen tonen. Voor een verblijf van minder dan 90 dagen is geen visum nodig. Op het vliegtuig moet u een formuliertje invullen, zeggen wat u komt doen, hoe lang u gaat blijven en het adres van uw verblijf opgeven. Het dubbeltje moet bewaard worden en bij vertrek weer afgegeven. De termijn van 90 dagen kan eenmaal verlengd worden.
De Braziliaanse vlag
De Braziliaanse vlag is groen, geel en blauw. Groen staat voor vruchtbaarheid, geel voor de bodemrijkdom. De blauwe wereldbol in het midden toont de sterrenhemel boven de stad Rio de Janeiro. Er staan 27 sterren in, net zoveel als het aantal Braziliaanse deelstaten. Het opschrift luidt: Ordem e Progresso – Orde en Vooruitgang. Dat is de leuze waarmee in 1889 de republiek werd uitgeroepen.
Video: Het Braziliaanse volkslied
Typisch Braziliaans gerecht & drank
Feijoada
Feijoada is een typisch Portugees/Braziliaans gerecht. Het is een stoofpot van zwarte bonen met runds- en varkensvlees, linguíça (tamelijk vette worst) en gedroogd vlees. In Brazilië is feijoada een nationaal gerecht. Het wordt opgediend met o.m. “couve” (gesnipperde en met look gestoofde groene koolbladeren), rijst, farofa (maniok), gebakken bananen en “torresmo” (gefruite en krokante spekrandjes). Feijoada is een tamelijk zwaar gerecht en wordt dus niet alle dagen gegeten, dit in tegenstelling tot “arroz & feijao” (rijst en bonen) die vrijwel dagelijks op tafel komen in Braziliaanse gezinnen. Buitenlanders kijken vaak op van de rare mix van vlees, vis of kip met op hetzelfde bord ook nog een lading rijst, bonen en frieten zoals dat in vele restaurants opgediend wordt. Sauzen zijn minder gebruikelijk, de bonen en het kooknat vormen de saus.
“Arroz & feijao” met frieten en een stukje vlees
Cachaça, de essentie van Brazilië in een fles
Cachaça is de populairste sterke drank van Brazilië. De drank staat hier ook bekend onder andere namen als Pinga, Aguardente, Cana, Marvada, Branquinha en nog enkele andere lokale omschrijvingen. Per jaar wordt er om en bij 1.500 miljoen liter cachaça geconsumeerd in Brazilië (8 liter per inwoner) en nog eens 15 miljoen liter gaat naar het buitenland. Cachaça wordt gemaakt van het sap van suikerriet, in tegenstelling tot rum die gemaakt wordt van molasse en sap, verouderd in eiken vaten. Buiten Brazilië wordt cachaça voornamelijk gebruikt als ingrediënt in tropische cocktails waarvan de “caipirinha” het meest bekend is. Cachaça wordt zowel industrieel als artisanaal gemaakt. De industriële cachaça is blank, niet verouderd en wordt meestal gekocht door de lagere sociale klasse in Brazilië. De artisanale cachaça wordt wel verouderd in houten vaten waarvoor verschillende Braziliaanse houtsoorten gebruikt worden en waardoor ieder merk een eigen smaak krijgt. Deze cachaça is goudgeel of bruin gekleurd en wordt zelf gebotteld door de vele kleine producenten in de fazenda’s of kleine bedrijfjes waarvan er vele te vinden zijn in de staat Minas Gerais, maar ook in andere staten. Een fijne cachaça als “pousse-café” na een lekkere maaltijd kan makkelijk de concurrentie aan met een edele Franse cognac. De prijs van een fles goede Cachaça staat trouwens op vergelijkbaar niveau als de prijs van een fles goede cognac.
Fauna & Flora
Ongeveer 1/4 van ‘s werelds plantensoorten zijn in Brazilië te vinden. Het regenwoud van Amazonië bevat meer dan 50.000 plantensoorten en is verantwoordelijk voor bijna de helft van de zuurstofproductie op onze planeet. Er werd aangenomen dat 45% van het totale landoppervlak van Brazilië bedekt is met regenwoud, maar door de massale houtkap en de snelheid ervan zou dit cijfer wel eens kleiner kunnen zijn. De flora van het woud wordt gekenmerkt door een grote verscheidenheid, nog steeds worden er nieuwe plantensoorten ontdekt. De Pantanal in het zuid-westen van Brazilië is eveneens erg rijk aan flora. Het moerasachtige landschap bestaat afwisselend uit graslanden en bossen. In het zuiden van Brazilië waren vroeger veel coniferen te vinden (Araucario boom) maar ook daar werd erg veel gekapt. De fauna is al even indrukwekkend. Van de 7.000 bekende vogelsoorten in de wereld zijn er meer dan 1.200 in Brazilië te vinden. Naar schatting zijn er in het regenwoud 15.000 diersoorten waarvan velen nog niet geclassificeerd werden.
Enkele diersoorten
Arara – Capibara
Mico Leão Dourado – Anaconda
Cuxiu – Gato do Mato
Sabiá – Tucano
Jacaré – Piranha
Peixe Boi – Tuiuiu
Verkeer
Rondom en in de grote steden zijn de wegen van redelijke tot goede kwaliteit. Langs de kust en op bepaalde binnenwegen is het best aangenaam om te rijden. In dichtbevolktere wijken moet men rekening houden met talrijke “Quebra Molas”, knoerten van verkeersdrempels die uw wagen en uw goed humeur om zeep kunnen helpen. ‘s Avonds en ‘s nachts rijdt men beter niet, zeker niet als men de wegen niet kent. Dieper in het binnenland is het ronduit gevaarlijk, de wegen zijn slecht, vaak onverhard en de afstanden immens. Verkeerscontroles zijn er nauwelijks, behalve in en rond de grotere steden. Het is fijn wandelen in Copacabana en Ipanema, maar zelfs dan moet u voorzichtig zijn. Verkeerslichten worden niet altijd gerespecteerd, zeker ‘s nachts niet. Avontuurlijke reizigers zullen hun hart kunnen ophalen. Vele Brazilianen rijden oerendhard en wanen zich een reïncarnatie van de bejubelde en betreurde kampioen Ayrton Senna. In Brazilië mag men rijden met een internationaal rijbewijs. Toch is het goed om ook het gewone rijbewijs bij de hand te hebben. Om een Braziliaans rijbewijs te verkrijgen moet men bij DETRAN zijn. Eerst levert men een tijdelijk rijbewijs af (1 jaar), nadien een definitief exemplaar. Dit kan enkel indien men een definitieve verblijfsvergunning heeft aangevraagd. Voor het verkrijgen van een Braziliaans rijbewijs is een beëdigde vertaling van het Belgische rijbewijs en een voorafgaand medisch onderzoek nodig. Door de economische boom groeit het aantal auto’s zienderogen. In grote steden kan het verkeer erg moeizaam verlopen.
Honger
Het is wrang om te weten dat Brazilië een voedselexporterend land is, terwijl zo’n 17 miljoen mensen (10% van alle Brazilianen) chronisch ondervoed zijn. Zij kunnen de Braziliaanse landbouwproducten simpelweg niet betalen. In Brazilië lijdt meer dan een kwart van de bevolking, zo’n 50 miljoen mensen, honger; sommigen af en toe, sommigen regelmatig tot bijna altijd. De meesten van hen wonen in een van de negen noordoostelijke staten van Brazilië, het armste deel van het land. In Brazilië sterven maar weinig mensen van de honger, maar chronische ondervoeding komt er volop voor. Toen Luíz Inácio Lula da Silva in 2003 president van het land werd, beloofde hij dat hij ervoor zou zorgen dat aan het einde van zijn ambtstermijn (2007) iedere Braziliaan drie keer per dag te eten zou hebben. Hij lanceerde een ambitieus programma dat hij “Fome Zero” (Nul Honger) heette. De eerste 575 miljoen euro (voor 2003) vond hij op de begroting door de geplande aankoop van enkele straaljagers te schrappen. Het Fome Zero-project gaat uit van twee principes: we moeten mensen te eten geven (‘Geef ze een brood’), maar we moeten er ook voor zorgen dat mensen voldoende inkomen hebben zodat ze hun eigen voedsel kunnen kopen of verbouwen (‘Leer ze brood bakken’). Deelnemers aan het Fome Zero-project krijgen een elektronische pas waarmee ze moeten aantonen dat ze het geld dat ze krijgen besteden aan basisbehoeftes (eten + brandstof om te koken); tegelijkertijd moeten ze aantonen dat ze hun kinderen naar school sturen en zelf deelnemen aan (gratis) cursussen die hun positie op de arbeidsmarkt moeten verbeteren.
De voormalige president Luiz Inácio Lula da Silva. Nooit eerder was een president zo populair bij zijn bevolking. Van opvolgster Dilma Rousseff wordt verwacht dat ze zijn beleid zal verder zetten.
Bevolking
Brazilië heeft de grootste bevolking in Zuid-Amerika en is het vijfde land in de wereld qua inwoneraantal. De mensen zijn divers in oorsprong: het is een mengelmoes van Afrikanen, Europeanen en indianen. Hoewel elementen van de Afrikaanse en Indiaanse culturen voortleven in de Braziliaanse cultuur, heeft Brazilië overwegend een Westerse cultuur. Circa 1,5 miljoen Brazilianen zijn van Japanse afkomst en leven hoofdzakelijk in het zuiden. Het land heeft buiten Japan de grootste Japanse bevolking in de wereld. Het Portugees is de officiële taal. Vele Brazilianen zijn eentalig; diegenen die een tweede taal machtig zijn spreken voornamelijk ook Spaans, Engels of Duits (met name in het zuiden). Ongeveer 90% van de bevolking is rooms-katholiek maar in hoog tempo neemt het aantal Protestante (Evangelische) kerken toe. De ongeveer 150.000 inheemse volkeren worden gevonden in de regenwouden in de rivierbeddingen van de Amazone. Circa 12% van het landgebied van Brazilië is terzijde gesteld aan inheemse gebieden. Veel Brazilianen genieten hoog onderwijs. Het land kent een zeer groot aantal universiteiten, waarvan het merendeel in de laatste decennia is gesticht.
Economie
Brazilië staat ongeveer op de tiende plek van de grootste economieën van de wereld, met redelijk ontwikkelde landbouw, mijnbouw, productie- en dienstensectoren. Er zijn echter enorme verschillen in de verdeling van de rijkdom. Ruwweg is één derde van het aantal arbeidskrachten betrokken bij landbouw. De belangrijkste commerciële gewassen zijn koffie (Brazilië is de grootste producent en exporteur van de wereld), citrusvruchten (vooral sinaasappelen, waarvan Brazilië ook de grootste producent van de wereld is), suikerriet (waarvan Brazilië tevens de grootste producent van de wereld is) sojabonen, rijst, graan, cacao, katoen, tabak en bananen. Runderen, varkens en schapen zijn het talrijkste vee. Hout is ook belangrijk, hoewel veel ervan illegaal wordt gekapt. Brazilië heeft enorme minerale rijkdom, waaronder ijzererts (het is de grootste producent in de wereld), kwarts, chroomerts, mangaan, industriële diamanten, edelstenen, goud, nikkel, tin, bauxiet, uranium, platina en aardolie. Belangrijke verwerkende industrieën zijn betrokken bij textiel, chemische producten, schoenen, voedingsmiddelen, staal, motorvoertuigen, schepen, en machines. Het grootste deel van de elektriciteit van Brazilië komt uit waterkracht. De Itaipúdam is één van de grootste leveranciers van deze vorm van energie in Brazilië. Brazilië bezit een uitgebreid onaangesproken hydro-elektrisch potentieel, in het bijzonder in het bassin van de Amazone. Naast koffie omvat de uitvoer van Brazilië ijzer en staal, geconcentreerd sinaasappelsap, sojabonen, rundvlees, tropisch hardhout en schoeisel. De ruwe olie, vervaardigde goederen en chemische producten zijn de grootste invoerproducten. Er is veel handel met de landen uit de Europese Unie, de Verenigde Staten, Argentinië en Japan.
Zakenleven
Het gemak waarmee in Brazilië zaken gedaan worden verschilt van stad tot stad, dit volgens het “Doing Business in Brazil” rapport. Het rapport benadrukt het groeiend belang van hervormingen in een globalizerende wereld op staats- maar ook op stedelijk niveau. Steden zowel als landen zijn nu competitief voor investeringen.
Regionale- en stedelijke ranking
1 – Brasilia, Federal District
2 – Manaus, Amazonas
3 – Belo Horizonte, Minas Gerais
4 – Porto Velho, Rondônia
5 – São Luís, Maranhão
6 – Porto Alegre, Rio Grande do Sul
7 – Campo Grande, Mato Grosso do Sul
8 – Rio de Janeiro
9 – Florianópolis, Santa Catarina
10 – Salvador, Bahia
11 – São Paulo
12 – Cuiabá, Mato Grosso
13 – Fortaleza, Ceará
Internationale ranking Brazilië (cijfer geeft plaats aan tussen andere landen)
Gemak van zaken doen – 121
Bedrijf oprichten – 115
Licenties bekomen – 139
Tewerkstelling – 99
Eigendom registreren – 124
Krediet bekomen – 83
Om een bedrijf in Brazilië op te starten dient men 17 procedures te doorlopen. Gemiddeld nam het oprichten 152 dagen in beslag, een termijn die recentelijk sterk werd ingekort. Met de juiste hulp van professionelen kan het nu in minder dan 40 dagen.
Al deze gegevens en nog veel meer kan u hier vinden waar u ook het “Doing Business in Brazil” rapport (PDF) kan downloaden.
