Iemanjá, koningin der zeeën 02/02/2010

Iemanjá feest in Rio Vermelho – Salvador. Foto: Fabio Rodrigues Pozzebom/ABr

Naar verwachting zullen er vandaag 400.000 mensen deelnemen aan de huldiging van Dona Janaína, beter gekend onder de naam Iemanjá, koningin van de zee (zie foto naast deze tekst, een houten sculptuur van kunstenaar Carybé, te zien in het Afro-Braziliaans museum van Salvador). Het feest vindt plaats aan het strand van Rio Vermelho, een buitenwijk van Salvador de Bahia, ieder jaar opnieuw, op de tweede dag van februari. Meer dan 1.300 politieagenten zullen worden ingeschakeld om ervoor te zorgen dat alles in rust en vrede verloopt. Dit jaar zullen er minstens 250 boten de zee opgestuurd worden met in totaal 300 “balaias” (rieten manden) gevuld met etenswaren, drank, parfums, bloemen, spiegels, juwelen en briefjes met smeekbedes. Met deze geschenken willen de vissers Iemanjá gunstig stemmen zodat ze veel vis kunnen vangen, liefst in rustige wateren. De “orixá” (een bovennatuurlijk wezen uit verschillende Afrikaanse religies, in dit geval een beschermer van natuurlijke elementen) die de zee beschermt, wordt door sommigen ook aangesproken als Mãe das Águas (moeder der wateren) of Odoiá, afhankelijk van de stroming van het geloof. Zowel katholieken, adepten van de Afrikaanse godsdienst Candomblé en toeristen nemen deel aan het ritueel. Volgens de historicus Manuel Passos was het in 1923 dat een groepje vissers voor het eerst de hulp inriepen van Iemanjá omdat er in het voorafgaande jaar bijzonder weinig vis werd gevangen. Sindsdien wordt het ritueel jaarlijks herhaald.

Geschenken voor Iemanjá in een “balaio” (rieten mand). Foto: Fabio Rodrigues Pozzebom/ABr

Legende

De legende wil dat Iemanjá, dochter van Olokum, huwde met Olofin-Odudua, in Ifé (Nigeria). Iemanjá kreeg 10 kinderen die allemaal orixás werden. Doordat ze zoveel kinderen moest voeden, kreeg zij bijzonder grote borsten. Iemanjá wilde weg uit Ifé en trok naar Abeokuta waar ze opnieuw huwde met Okerê. Voor het huwelijk stelde ze als voorwaarde dat hij geen spot mocht drijven met haar borsten. Toch beledigde hij haar en zij vluchtte opnieuw, de weg naar de zee volgend. Ze keerde nooit meer weer naar het vasteland en werd koningin der zeeën. Haar nakomelingen brachten regelmatig offers om haar te kalmeren en haar te bedanken.