Het Braziliaanse Wilde Westen 27/12/2008

Het Wilde Westen bestaat nog steeds, niet in het minst in bepaalde regio’s van Brazilië. Om duidelijker te zijn: het begrip Wilde Westen wordt in de boekjes geschetst als een land vol cowboys, indianen, goudzoekers en ontdekkingsreizigers, waarin er nog geen wetten gelden zoals in de “beschaafde” wereld. In Brazilië komt dat neer op gebieden met fazendeiros, indianen en illegale houtkappers, waarin er wel degelijk wetten gelden maar die (vooral) door fazendeiros en illegale houtkappers duchtig aan hun laars gelapt worden.

Anapu in de staat Pará, het stadje waar Dorothy Stang vermoord werd in 2005 – Foto: Antônio Cruz/ABr

De fazendeiro Regivaldo Pereira Galvão, beschuldigd als opdrachtgever van de moord op de Amerikaanse non Dorothy Stang, werd gisteren opnieuw gearresteerd voor “grilagem” (het onrechtmatig in bezit nemen van publieke gronden) en voor oplichting. De voorlopige hechtenis werd bevolen door het Ministério Público Federal nadat ontdekt werd dat hij probeerde een lap grond te verkopen in Anapu, in de regio Transamazônica. De procurator legde uit dat Regivaldo de grond gewoon in bezit had genomen en dat de federale politie ontdekt had dat hij documenten vervalst had om zich als rechtmatige eigenaar te kunnen voordoen.

Fazendeiro Regivaldo Pereira Galvão komt aan bij het politiekantoor van Altamira om een getuigenis af te leggen (november 2008) – Foto: Antônio Cruz/ABr

Regivaldo zat al 1 jaar in de gevangenis op de beschuldiging dat hij de opdrachtgever was van de moord op Dorothy Stang, maar werd vrijgelaten (Habeas Corpus) in 2006 door het Supremo Tribunal Federal (STF) om zijn proces in vrijheid af te wachten. Volgens het openbaar ministerie van de staat Pará wordt Regivaldo nog vervolgd voor andere misdaden als slavernij, misdaden tegen het milieu en fraudes.

Grilagem

Grilagem is een misdaad die nog erg veel voorkomt in Brazilië, niet in het minst in het Amazonië gebied. De “grileiros” horen bij de voornaamste verantwoordelijken van de ontbossing van het regenwoud. “Grilagem” betekent niet meer of niet minder dan het onrechtmatig in bezit nemen van publieke gronden door middel van vervalste documenten. Het doel is meestal hetzelfde: ofwel gaat het om vastgoed speculaties, de verkoop van de natuurlijke rijkdom van het terrein in kwestie (meestal hout) of zelfs het bekomen van leningen & investeringen. Een parlementaire onderzoekscommissie ontdekte dat er in 1999 meer dan 100 miljoen hectaren grond door “grileiros” in bezit werden genomen, de grote meerderheid daarvan in de staat Pará. De praktijk werd nadien wel ingedamd, maar een studie in 2006 wees uit dat er toen 30 miljoen hectaren grond werd ingepikt, zowat 23% van de totale oppervlakte van Pará. De meeste Braziliaanse publieke gronden bevinden zich net in die staat, en in de staat Amazonas. De term “grilagem” is al heel oud en komt uit de tijd dat vervalsers documenten in een lade stopten met insecten als krekels (grilo in het Portugees). Door het contact met die insecten kregen de papieren al snel een gelig uiterlijk waardoor ze ouder leken dan ze in werkelijkheid waren. Interessante lectuur over deze materie is te vinden op de website Como Tudo Funciona (How Stuff Works), tenminste voor diegenen die het Portugees machtig zijn.