Tô nem aí, Tô nem aí… 13/10/2008

Het refrein van het populaire liedje “Tô nem aí, Tô nem aí” (Luka – 2003) is enigszins toepasselijk op de houding van president Lula betreffende de huidige financiële wereldcrisis (Tô nem aí, Tô nem aí… Pode ficar com seu mundinho, eu não tô nem aí, Tô nem aí, Tô nem aí… Não vem falar dos seus problemas que eu não vou ouvir), tenminste tot voor enkele weken geleden. Op dit ogenblik is hij wat minder gelukkig met de ontwikkelingen die zijn inspanningen van de voorbije zes jaar in het gedrang brengen. Het vooruitzicht om de laatste twee jaren van zijn ambtstermijn te moeten eindigen in mineur maakte van hem weer de vakbondsman die zijn ongenoegen uit over bazen, of de Braziliaan die het niet zo begrepen heeft op “gringo’s”. Toch kunnen zijn reacties tot op heden terug gebracht worden tot het gegrommel van een oudere man, en niet tot drastische maatregelen die de situatie van Brazilië zouden doen verslechteren.

De populaire Braziliaanse zangeres Luka

Lula bleef lange tijd volhouden dat de crisis niet zou raken aan zijn troetelkind Brazilië, er waren immers argumenten genoeg om dat te staven: Brazilië is minder afhankelijk van Uncle Sam en Europa door de groei van China, de Braziliaanse centrale bank beschikt over een buitenlandse reserve van US$ 200 miljard, Brazilië ontdekte grote voorraden petroleum voor zijn kust, Brazilië kreeg de Investment Grade toegewezen van twee belangrijke instituten, de inflatie bleef onder controle, de werkgelegenheid steeg, er is een gezonde handelsbalans…

Er kwamen ook uitspraken als “Bush meu filho, doe er iets aan want dit is uw crisis, niet de mijne“. Dergelijke grapjes laat hij vandaag achterwege. De crisis klopte aan de Braziliaanse deur en er moet iets ondernomen worden. De Braziliaanse exporteerders kampen met moeilijkheden, de beurs van São Paulo kreeg forse klappen, leningen worden alsmaar duurder en er is een flinke stijging merkbaar van de prijzen van geïmporteerde producten. Twee belangrijke Braziliaanse bedrijven (voedselfabrikant Sadia en cellulosefabriek Aracruz) verloren gigantische sommen geld door te speculeren met dollars. Aracruz speelde maar liefst 1,9 miljard reais kwijt, Sadia moet het voortaan met 750 miljoen reais minder doen. Lula beschuldigde hen formeel van speculatie tegen de Braziliaanse munt. In beide gevallen stapten de financiële directeurs van de bedrijven op en aandeelhouders dreigen met gerechterlijke acties, ook al is het niet ongewoon dat dergelijke grote bedrijven zich bezig houden met “hedging” (het geheel of gedeeltelijk afdekken van een financieel risico van een investering door een andere investering, in dit geval het afdekken van de risico’s die men loopt met betrekking tot valutaschommelingen).

Aracruz productie eenheid

De centrale bank van Brazilië kreeg carte blanche van de president om in te grijpen, iets wat ook gebeurde. Het is onwaarschijnlijk dat Braziliaanse banken zullen genationaliseerd worden zoals dat in de USA en in Europa gebeurde. Braziliaanse banken hebben een comfortabele reserve en staan vrij sterk in hun schoenen. Maar er zijn andere factoren die er voor zorgen dat ook de Brazilianen te maken krijgen met een onzekerheidsgevoel. Brazilië is erg afhankelijk van de prijzen van commodities (beleggingsklasse van grondstoffen en bulkgoederen), en die prijzen gaan naar beneden. Een goed voorbeeld is de prijs van een vat petroleum die steil naar beneden ging. Vooral dat is slecht nieuws voor een land dat zijn hoop stelt op de pas ontdekte olievoorraden. Er wordt even niet meer gepraat over het opzetten van een nieuw staatsbedrijf om die reserves te ontginnen, of over wat er precies moet gedaan worden met de opbrengsten van al dat zwarte goud.

Ondanks alles doet Brazilië het nog steeds erg goed en ligt een eind voorop in vergelijking met sommige andere landen zoals Rusland of Argentinië. Maar er is een zekere kwetsbaarheid en deze crisis is echt te groot om er helemaal aan te ontsnappen. De gevolgen zullen merkbaar zijn door een mindere groei van het BNP in 2009. Die groei zou dit jaar eindigen op 5%, maar zal volgend jaar hooguit 3,5% bedragen. De waardevermindering van de real is ook niet echt gezond, ook al betekent dit een bijzonder brede glimlach op het gezicht van iedereen die hier met dollars en euro’s op zak op dit moment gouden zaken komt doen.