Stel je eens voor 16/08/2008

Stel je eens voor:

Je woont in een sociale woonwijk, tussen gewone, brave en hardwerkende andere mensen. Die wijk is afgezonderd van de gewone maatschappij omdat bandieten en privé milities er de plak zwaaien en de burgers opleggen wat ze moeten doen of laten. De politie komt er niet, tenzij met een grote troepenmacht en veel wapengekletter in een blitse actie waarbij een aantal bandieten het loodje leggen, soms ook onschuldigen door een verdwaalde kogel. ‘s Anderendaags zijn er al andere bandieten, jeugdige opvolgers die je snel duidelijk maken dat er niets veranderde. Het gas om eten te koken moet je bij hen kopen (uiteraard wat duurder), wil je tv kijken of surfen op het net kan dat enkel via een piratennet dat ook door hen beheerd wordt, en als er verkiezingen zijn leggen zij je op voor wie je moet stemmen, uiteraard een kandidaat die zij vooropschuiven. Doe je dat niet, dan loop je het gevaar om verbannen te worden uit je eigen woning, of erger nog, gedood te worden.

Klinkt als een scène uit een griezelige science fiction film nietwaar, een getto dat volkomen in de steek gelaten werd door de machthebbers. In landen als België of Nederland zou zoiets ondenkbaar zijn. In Brazilië is dit een bittere realiteit voor velen, niet in het minst voor de favela bewoners van Rio de Janeiro. Mocht George Orwell (foto) nog leven, hij zou er een dikke kluif aan gehad hebben om hier een boek over te schrijven.

De gemeentelijke verkiezingen zijn in aantocht (in oktober) en doen veel stof opwaaien. Op zich niet zo ongewoon, maar voor de favela bewoners wel degelijk een gebeurtenis waarbij weinig democratie aan te pas komt. Deze week lekte uit dat “traficantes” (drugshandelaars) en milities een nieuw middel vonden om het kiesvee onder druk te zetten zodat ze voor hun kandidaat zouden stemmen. Orders werden uitgevaardigd om naar het kieshokje te trekken met de gsm en om er een foto mee te maken van het schermpje nadat ze gekozen hebben. Die foto moet dan dienen als bewijs dat de orders van het tuig opgevolgd werden. Natuurlijk is dit pure intimidatie en in werkelijkheid zelfs onzin: een kiezer kan een foto maken van zijn keuze, en nadien op de toets “corrigeren” duwen zodat hij voor de kandidaat van zijn keuze kan stemmen om dan pas te bevestigen. De dreiging van de bandieten ging zelfs nog verder. Ze proberen de bevolking van de favela’s wijs te maken dat ze makkelijk aan de weet kunnen komen voor wie ze stemmen door het gebruik van magnetische kaarten. Dat is zo mogelijk nog grotere onzin, maar velen trappen er in. Er wonen vrij veel analfabeten in de favela’s, mensen die nauwelijks begrijpen hoe het elektronisch stemmen in zijn werk gaat. Daarom zijn op de schermpjes van de apparaten ook foto’s te zien van de kandidaten waardoor het stemmen sterk vereenvoudigd wordt. Stemmen in Brazilië gebeurt al sinds 1996 via een elektronische urne, op vrij eenvoudige wijze.

Elektronische urne

Een rechter van het kiestribunaal van Rio de Janeiro (TRE/RJ) deed al een voorstel om geen gsm’s toe te laten bij het betreden van het kieshokje. De kans is vrij groot dat het voorstel aanvaard wordt door het voltallige tribunaal. Gouverneur Sérgio Cabral diende deze week ook een officiëel verzoek in bij het TSE (Tribunal Superior Eleitoral) voor het sturen van het leger. Hij gaf openlijk toe dat Rio de Janeiro hulp nodig heeft om de veiligheid van de kandidaten en de bevolking te garanderen. Liefst zou hij willen dat het leger ook na de verkiezingen aanwezig blijft. Het TSE had al eerder het zenden van troepen goedgekeurd en wachtte enkel op het officiële verzoek van de gouverneur. Het kiestribunaal van Rio de Janeiro is ook begonnen met campagnes om de bevolking in de favela’s te sensibiliseren. Folders met als titel “O voto é só seu” (uw stem is enkel van u) geven in eenvoudige bewoordingen uitleg over gewetensvol stemmen, het gebruik en de veiligheid van de stemcomputer. Niet toevallig werden de eerste folders uitgedeeld in de Favela do Batan (Realengo) waar onlangs enkele journalisten van de krant O Dia vastgehouden en gefolterd werden.