“Cana de Açúcar” of suikerriet is een van de elementen die het huidige economische succes van Brazilië mogelijk maken. Naast de suiker en cachaça (sterke drank) is de plant verantwoordelijk voor de vooruitgang die er in dit land geboekt werden betreffende de productie van biobrandstoffen. Ondanks de sussende woorden van president Lula en zijn pogingen om de rest van de wereld te overtuigen van de goede gang van zaken kan het niet ontkend worden dat de suikerrietteelt nog steeds erg veel eist van de arbeiders die de plant oogsten. Tot in 1993 werd nauwelijks 0,5% van de totale productie op mechanische manier geoogst. In 2003 was dat opgelopen tot 35%. De rest van het suikerriet wordt manueel geoogst, een erg zware dagtaak waarbij de levensverwachting van de arbeiders bepaald laag is. Voor de arme bevolking in het binnenland van Brazilië is er vaak geen alternatief, ook al zijn de lonen bedroevend laag.

Canavial (suikerriet veld)

Het bedrijf Destilaria Centro Oeste Iguatemi (in het zuiden van de staat Mato Grosso do Sul) distilleert ethanol alcohol op grote schaal. Op hun website staat letterlijk te lezen dat zij voldoen aan alle arbeidswetten: “A segurança e a saúde pessoal de cada funcionário desta empresa é de importância fundamental. A prevenção de danos ou doenças ocupacionais é de tal importância que será dada precedência sobre a produtividade, sempre que necessário” (De veiligheid en persoonlijke gezondheid van iedere arbeider in ons bedrijf is fundamenteel en prioritair. De preventie tegen ongevallen en ziektes is zodanig belangrijk dat er voorrang aan gegeven zal worden, ten nadele van de productie en volgens de noodzakelijkheden).

Deze week is voor de tweede maal in anderhalf jaar tijd een vliegende brigade van het Ministerie van Arbeid binnengevallen in de fazenda Cachoeirinha (waar suikerriet geteeld wordt voor het bedrijf) om er 126 arbeiders te redden die in onmenselijke omstandigheden moesten werken. Vorige keer werden er 409 arbeiders ontzet, de meesten van hen “Indígenas” (afstammelingen van de oorspronkelijke bewoners van Brazilië die als Indianen bestempeld worden).

De 126 arbeiders, gerekruteerd in andere (en armere) staten als Alagoas, Piauí en Maranhão, verbleven in barakken zonder de minste hygiëne. Een van de inspecteurs van het ministerie verklaarde dat er nog niets veranderd was sinds de vorige inval: de arbeiders hadden niet eens bedden en moesten slapen op oude en gescheurde matrassen. Hun eten werd in dezelfde barak bereid. Op sommige dagen werd de oogst van suikerriet stopgezet (voor welke reden dan ook) maar de arbeiders werden verplicht om op het veld te blijven, in de hete zon. Omdat zij betaald worden voor de hoeveelheden die ze oogsten, kon het gebeuren dat ze minder verdienden dat wat hen aangerekend werd voor het voedsel.

Suikerriet oogsten is zwaar labeur

Een afgevaardigde van het juridische departement van Iguatemi ging in de tegenaanval en zei dat de arbeiders altijd het vastgelegde minimumloon van R$ 430/maand (180 euro) uitbetaald kregen wat neerkomt op R$ 14 per dag (bijna 6 euro). Voor een maaltijd rekent het bedrijf R$ 1,58 aan (66 eurocent). Hij bestempelde het bedrijf als “idônea” (fatsoenlijk). Als men ervan uitgaat dat een maandloon van R$ 430 minus de maaltijden “idônea” is, dan heeft hij een punt. Een “Cesta Básica” (basispakket met voedsel en hygiënische producten, gemiddeld om 1 maand mee te overleven) kost tegenwoordig om en bij R$ 300 (afhankelijk van de samenstelling en het aantal personen waarvoor het bedoeld is). Daar hoeft geen tekeningetje bij gemaakt te worden.