Strengere regels op gebruik handboeien 13/08/2008

Het Supremo Tribunal Federal (STF, het hoogste gerechtshof van Brazilië) vaardigde vorige week nieuwe en strengere regels uit voor het gebruik van handboeien bij arrestaties en tijdens processen. Vanaf nu mag de politie enkel nog iemand (letterlijk) in de boeien slaan als er gevaar dreigt voor de fysieke veiligheid. Het debat dat aanleiding gaf tot dit besluit werd opgestart na een bevel tot vrijlating van een metselaar die tot 13 jaar gevangenis veroordeeld was voor een moord. De arbeider was in beroep gegaan tegen zijn veroordeling en argumenteerde dat de jury beïnvloed werd door het feit dat hij het proces moest bijwonen met geboeide handen.

Het besluit van het STF viel net samen met een ongelukkig voorval in Rio de Janeiro. Twee minderjarigen werden opgepakt door de politie nadat ze een taxichauffeur overvielen en R$ 30 (12 euro) van hem roofden. Beiden kregen plastieken handboeien rond hun polsen. Onderweg naar het politiekantoor wist een van de jongeren zich te bevrijden van zijn boeien en na aankomst viel hij de agent aan, beroofde hem van zijn wapen en schoot hem neer. De politieman slaagde er nog in om zijn wapen terug af te pakken en schoot terug. Beiden overleden aan de gevolgen van de schietpartij.

De OAB (Ordem dos Advogados do Brasil) loofde alvast de beslissing van het STF bij monde van zijn voorzitter Cezar Britto die zei dat het “besluit een historische beslissing was voor de burgers van Brazilië en een eer voor de democratische rechtenstaat”.

Voor de gewone burger bestaan er echter twijfels. Die burger wordt dagelijks geconfronteerd met de misdaad, niet in het minst in de grote steden. Hij gelooft ook niet in de uitspraak van Gilmar Mendes (president van het STF) die zegt dat de maatregel zowel voor armen als voor rijken geldt en dat er geen onderscheid zal gemaakt worden. De Polícia Federal levert de jongste jaren goed werk en pakt vooral de witteboordencriminaliteit aan. Beelden van gearresteerde politici of zakenlui zijn haast dagelijks te zien op de journaals. Journalisten zijn er als de kippen bij om in te zoomen op de geboeide handen en de gezichten van de gearresteerden die telkens weer hun uiterste best doen om zichzelf en hun boeien af te schermen. De Habeas Corpus wet (De Habeas Corpus Act is een eeuwenoude Engelse bepaling die in 1679 werd vastgelegd als een Engelse wet en stelt dat gevangenneming slechts mag volgen op gerechtelijk bevel, en dat binnen een zekere termijn de beschuldigde van de aanklacht in kennis moet worden gesteld. De wet werd ook in Brazilië opgenomen in de Constituição Brasileira) wordt veelvuldig ingezet door de Braziliaanse advocaten en de meeste witteboorden criminelen worden dan ook vrij snel weer losgelaten.

Ook deze week werden er weer 32 mensen opgepakt in de staat Mato Grosso door de Polícia Federal. Ze worden beschuldigd van fraude en corruptie bij Incra (Instituto Nacional de Colonização e Reforma Agrária) en bij de Receita Federal (Ministerie van Financiën). De gearresteerden, onder hen een procurator van Incra, werden geboeid afgevoerd, tot groot protest van de advocaten. Zij vinden dat het hier om openbare ambtenaren gaat die geen bedreiging vormen voor de publieke veiligheid en dat handboeien dus overbodig zijn, en zelfs vernederend. Een van de advocaten zei dat de politie dit met opzet deed, om in te gaan tegen de beslissing van het hooggerechtshof, en dat de opgepakte ambtenaren hierdoor al op voorhand veroordeeld werden door de publieke opinie.

Minister Marco Aurélio Mello van het STF (foto) gaf vandaag ook zware kritiek op de actie van de Polícia Federal. Hij zegt dat het om mensen gaat die verdacht worden van financiële misdaden, zonder een gewelddadige voorgeschiedenis of een strafblad, en dat er dus geen noodzaak bestond om hen in de boeien te slaan.