Gilberto Gil als Minister van Cultuur

De Braziliaanse ster en minister van cultuur Gilberto Gil (66) kondigde vandaag publiekelijk aan dat hij zijn ontslag zal aanbieden aan president Lula. Hij heeft daarvoor een ontmoeting gepland in het Palácio de Planalto in Brasília. Om zijn ontslag aan te kondigen gebruikte hij het Beatles liedje “Let It Be” als metafoor: “De dingen gebeuren gewoon, ze komen en gaan. Let it be“.

Gilberto Gil werd geboren in Salvador, de hoofdstad van de Braziliaanse deelstaat Bahia. Kort na zijn geboorte verhuisden zijn ouders naar het binnenland van deze staat. Als kind luisterde hij vaak naar een soort van gitaarbattles, waarin gitaristen het tegen elkaar opnamen om te zien wie de beste was. Toen hij acht jaar oud was, ging hij terug naar Salvador, waar hij erg beïnvloed werd door de trios elêtricos die tijdens het carnaval speelden. Aan het eind van de jaren 1950 speelde Gil forró-muziek in een band met de naam Os Desafinados (”De Valsspelers”). Rond deze tijd hoorde hij voor het eerst de muziek van João Gilberto. Daarop kocht hij een gitaar en leerde hij de bossa nova te spelen. In die periode studeerde hij bedrijfskunde, en nam hij jingles en reclamespotjes op. In 1965 verhuisde hij naar São Paulo, waar hij een baan kreeg bij de firma Gessy Lever, een voorloper van Unilever. Hij begon zich echter telkens meer op de muziek toe te leggen.

In 1964 waren de zangers Gilberto Gil, Caetano Veloso, diens zus Maria Bethânia, Gal Costa en Tom Zé te zien in de televisieshow Nos por exemplo (”Wij bijvoorbeeld”). Dit zou van groot belang zijn voor de carrières van deze zangers. Hierna begon Gil veel met Caetano Veloso samen te werken. In hun teksten kwam hun sociale betrokkenheid naar voren, een belangrijk element in de Tropicália-stroming die zij zouden vormgeven. De eerste opname op een elpee stamt van 1965, toen hij het lied Iemanjá zong tijdens het Vijfde Festival van Balança, georganiseerd door de rechtenfaculteit van de Mackenzie-universiteit in São Paulo. Van dit festival werd een elpee opgenomen. Daarna ging het snel. In hetzelfde jaar 1965 had hij zijn eerste hit, toen de zanger Elis Regina het door hem geschreven nummer Louvação uitbracht. Maria Bethânia, die nog sneller bekend was geworden dan Gil, hielp om zijn carrière een verdere impuls te geven. In deze periode waren Gil en Veloso qua manier van werken, bekendheid en betekenis voor de Braziliaanse muziek een beetje vergelijkbaar met het duo Lennon & McCartney in Groot-Brittannië.

Caetano Veloso

Mede door hun sociaalkritische teksten werden Gil en Veloso door het militaire bewind, dat in 1964 aan de macht kwam, echter als “gezagsondermijnend” gezien. Zij werden een tijdlang gevangen gezet, waarop zij besloten het land te verlaten en naar Londen vertrokken. In zijn Londense periode nam Gil nummers in het Engels en het Portugees op, en speelde hij ook met groepen als Yes, Pink Floyd en The Incredible String Band. Door velen wordt deze tijd als een van zijn meest creatieve periodes gezien. In 1972 keerden Gil en Veloso terug naar Brazilië.

Van 1989 tot 1992 was Gil gemeenteraadslid van Salvador. In 2002 vroeg de verkozen president Luiz Inácio Lula da Silva hem als Minister van Cultuur in zijn regering. Gil werd formeel in deze functie ingewijd op 2 januari 2003. Deze beslissing kwam hem echter op kritiek te staan van diverse personen uit de Braziliaanse kunstwereld.