Stempels, een Braziliaanse industrie 25/05/2008

Brazilianen staan bekend voor hun gastvrijheid en opgewektheid, bepaald besmettelijk voor buitenlanders die er kennis mee maken. Die overgebrachte gevoelens kunnen al gauw omslaan in ergernis eens nadat men kennis maakt met de almachtige bureaucratie van het land. De fameuze “jeitinhos” (achterpoortjes) blijken dan plots niet meer te werken, blijkbaar is dat een privilege, voorbehouden aan de Brazilianen.

Iedere dag worden er in een bepaald “cartório” in de hoofdstad Brasília 7.700 documenten afgestempeld. Een cartório is een publiek of privaat kantoor waar alle paperassen van het dagelijkse leven afgehandeld worden. Dat gaat van notariële documenten tot huwelijken, scheidingen, geboortes, overlijdens, eigendomsoverdrachten (zoals de verkoop van een voertuig) en zelfs juridische zaken. Vroeg of laat krijgt iedere burger er mee te maken, er valt niet onderuit te komen. Er zijn in totaal zowat 13.595 van deze cartórios in Brazilië. Hun omzet is gigantisch. Een recent onderzoek van de “Conselho Nacional de Justiça” (CNJ) wees uit dat er in 2006 vier miljard reais werd omgezet. Gemiddeld wordt per kantoor R$ 344.000 omgezet per jaar, dat is 137.600 euro. Winstgevend handeltje.

Het oplossen van administratieve problemen is dan ook geen lachertje voor buitenlanders, en heus niet alleen omdat er taksen moeten betaald worden in een cartório. Het hoe, wat en waarom van de administratieve procedures is een doolhof waar een kat haar jongen niet meer in vindt. Een “despachante” kan uitkomst bieden. In Brazilië bestaan verscheidene types van despachantes. De meest voorkomende zijn de “documentalistas” (die de documenten van voertuigen in orde brengen) en de “aduaneiros” (douane documenten). Despachante is een erkend beroep in Brazilië. Er bestaan heuse kantoren waar diverse despachantes samenwerken, elk van hen gespecialiseerd in een bepaalde tak. Een welbepaald despachante-kantoor in Rio de Janeiro biedt bijstand aan buitenlanders, zorgt voor het opstarten en afhandelen van dossiers betreffende een definitieve verblijfsvergunning, helpt bij het opstarten van een bedrijf, zorgt voor de (administratieve) voorbereidingen van een eventueel huwelijk met een Braziliaanse burger. Wie niet in de rij wil staan en bereid is te betalen voor de diensten van een despachante krijgt de dingen makkelijker opgelost. Maar dat wil niet zeggen dat er minder bureaucratie is. De “burocracia” is een steen in de schoen van de Brazilianen (en buitenlanders) waar vooralsnog niet aan te ontsnappen valt.