Werken in Brazilië 21/05/2008

De graad van werkloosheid in Brazilië kende een positieve evolutie in vergelijking met vorig jaar. In april en mei van 2007 bedroeg die nog 10,1% en begon toen te dalen. In december van vorig jaar stond het werkloosheidscijfer op 7,4%, niet onlogisch gezien de vele tijdelijke banen die gepaard gaan met het eindejaar. Op dit moment bedraagt de werkloosheid 8,5%, geen slecht resultaat. Deze cijfers slaan voornamelijk op banen met een “Carteira Assinada”. Wie in Brazilië officieel wil werken en ingeschreven zijn heeft een “Carteira de Trabalho” nodig, uitgereikt door het Ministerie van Arbeid. Miljoenen Brazilianen werken nog steeds in de “Informalidade”, vrij vertaald “in het zwart”. Ook buitenlanders die hier aan de slag willen hebben zo ‘n arbeidsboekje nodig. Dat wordt pas uitgereikt nadat de aanvraag voor een “visto permanente” (definitieve verblijfsvergunning) goedgekeurd is en nadat die goedkeuring in het staatsblad verscheen, iets wat een jaar of langer kan aanslepen.

Regelmatig zijn hier beelden te zien van lange rijen mensen die staan aan te schuiven voor een betrekking, niet in het minst als er weer ergens een plaats aangeboden wordt als openbare ambtenaar, of als arbeider bij een openbare instelling. Het vinden van een baan is dan ook niet vanzelfsprekend voor een buitenlander. Mensen met hogere diploma’s maken een kans, maar moeten ook opboksen tegen Brazilianen met een vergelijkbaar diploma. Werkgevers zijn niet echt geneigd om voorrang te geven aan een buitenlander, tenzij er geen Braziliaans alternatief is. Een andere absolute vereiste is een goede kennis van het (Braziliaanse) Portugees, zowel spreken als lezen & schrijven. Kennis van andere talen zoals Engels, Frans, Duits of Spaans is ook een pluspunt. Nogal wat buitenlanders proberen een baan te vinden bij een van de vele privé-scholen waar die talen onderwezen worden. Wie een van die talen als moedertaal heeft en een diploma in de letteren (of vergelijkbaar) maakt een goede kans. De lonen zijn echter niet om over naar huis te schrijven.

Een job vinden kan via de gebruikelijke kanalen: advertenties in kranten of het internet, of een tewerkstellingsagentschap. In Brazilië echter maakt men meer kansen via persoonlijke contacten. Het gaat er meer om “wie je kent” dan “wat je kent”. Het uitbouwen van een persoonlijk netwerk kost tijd maar kan de moeite lonen. Sollicitaties met indrukwekkende cv’s worden vaak niet eens beantwoord en dat kan bepaald ontmoedigend werken. Zo ook voor de privé scholen waarover hierboven sprake. Een bezoek en een persoonlijk gesprek zullen meer kansen bieden dan het sturen van een cv die vaak gewoon in de prullenmand terechtkomt, ook al is er wel degelijk een vraag naar professoren.

Een andere factor is de locatie. Het zuiden van Brazilië, meer bepaald São Paulo en omgeving staan economisch het sterkst en het is dan ook logisch dat de vraag naar goed geschoolde werknemers er hoger is dan pakweg in de Sertão van Bahia. Volhouden is een must, geduld een goede eigenschap. Wat beslist moet vermeden worden is werken terwijl men nog geen verblijfsvergunning heeft, dat kan een reden zijn om weggestuurd te worden door de Braziliaanse autoriteiten.