Zero tolerantie 11/05/2008

Vrijdagmorgen was er weer veel spanning in de favela’s van de zona Oeste en zona Sul van Rio de Janeiro. Minstens zeven mensen kwamen om het leven in vuurgevechten tussen de politie en de drugstrafikanten op de “morros” (heuvels) van Pedreira, Lagartixa en Quitanda. Tussen de doden bevond zich een van de meest gevreesde bandieten die bekend stond onder de naam “Churrasquinho” (verkleinwoord van barbeque). Die naam kreeg hij omwille van zijn reputatie om zijn vijanden levend te verbranden. Er werden een hoop wapens en drugs in beslag genomen. Detail: onder de wapens was er eentje van Belgische afkomst, gemaakt in de wapenfabriek van Herstal. Hiermee heeft de Belgische wapenindustrie de twijfelachtige eer een bijdrage te leveren tot de vele doden die hier in Rio de Janeiro vallen.

Made in Herstal, Belgium

Het feit dat er zeven bandieten gedood werden is bijna dagelijkse kost en de murw geslagen bevolking maakt er zich niet druk over. Velen halen zelfs hun schouders op en zeggen laconiek: “Menos sete vagabundos” (weeral zeven vagebonden minder). Het is een feit dat de Brazilianen eerder tolerant zijn, maar dat was wel even anders met betrekking tot de zaak Nardoni waar het koppel Alexandre Nardoni en Anna Carolina Jatobá uiteindelijk van moord beschuldigd werden op het vijfjarige meisje Isabella Nardoni (respectievelijk dochter en stiefdochter van het duo) dat gewurgd werd en uit het raam werd gegooid vanuit de zesde verdieping van een flatgebouw, een val van 20 meter.

Na hun tweede aanhouding werden beiden in aparte gevangenissen opgesloten. Opmerkelijk detail: Alexandre Nardoni heeft een diploma als advokaat en en valt daarom onder het regime “prisão especial”. Ondanks dat volgens de Braziliaanse wet alle burgers gelijk zijn bestaat er een wet die stipuleert dat sommige burgers recht hebben op een betere behandeling na een preventieve aanhouding. Dit geldt o.m. voor politici, magistraten, advokaten, verkozen vakbondsmensen, hoofden van de politie, religieuze leiders, journalisten, officieren van het leger en de brandweer, vliegtuigpiloten, professoren en nog een reeks andere uitzonderingen. Anna Carolina verbleef in drie verschillende gewone gevangenissen in 24 uur tijd. De televisie volgde de gebeurtenissen van uur tot uur, liet zien hoe de andere gevangenen reageerden en dat was bepaald grimmig. Braziliaanse gevangenissen mogen gerust met de hel vergeleken worden. Vrijwel allemaal zijn ze donker, vochtig, sommigen doen denken aan de middeleeuwen. Het ergste is de overbevolking. Enkel al tussen 1995 en 2003 groeide het aantal gedetineerden aan met 84%. Een schatting van Amnesty International geeft aan dat er in totaal 285.000 mensen opgesloten zitten in Braziliaanse gevangenissen, dit terwijl er maar een capaciteit is voor 180.000 gevangenen. Deze cijfers zeggen evenveel over het misdaadprobleem in Brazilië als de aanpak ervan door de Braziliaanse autoriteiten. Cellen die gemaakt zijn voor vier mensen worden vaak bezet door 20, soms 25 gevangenen. Geen wonder dat dit tot wantoestanden leidt, gevangenisopstanden zijn dan ook meer regel dan uitzondering.

Onderdrukte opstand in Braziliaanse gevangenis

Een beknopte opsomming:

1992: 111 gedetineerden worden door de politie afgeslacht na een oproer en inval in de beruchte Carandiru gevangenis in São Paulo.
2001: Een nationale gevangenis oproer vindt plaats in 29 verschillende strafinstellingen.
2002: 10 mensen komen om het leven en 60 anderen ontsnappen in een geweldadige actie in de gevangenis Embu das Artes in São Paulo.
2003: 84 gevangenen graven een tunnel en ontsnappen uit de gevangenis Silvio Porto in de staat Paraíba, de grootste ontsnapping in de Braziliaanse geschiedenis.
2004, april: 14 gevangenen worden gedood, anderen verminkt tijdens een opstand in de Urso Branco gevangenis in de staat Rondônia.
2004, juni: Een opstand in de gevangenis van Benfica (Rio de Janeiro) zorgt voor 34 doden.

Op weg naar de hel van de Braziliaanse gevangenissen

Of beiden nu opgesloten blijven tot aan het proces, ofwel dit proces mogen afwachten in vrijheid, hun leven is beslist in gevaar. Ook al is de schuld van het koppel nog niet echt bewezen, in dit geval blijkt de Braziliaanse maatschappij een zero tolerantie toe te passen en eerder op wraak uit te zijn dan justitie. De doodsangst en het afgrijzen op de gezichten van het koppel na hun tweede aanhouding werden breed uitgesmeerd op de televisie en spraken boekdelen over de angst omwille van de volkswoede van de Braziliaanse bevolking en het vooruitzicht om in de hel terecht te komen van de Braziliaanse gevangenissen.