Missão Dada – Missão Cumprida 28/11/2007

Het heeft even geduurd maar gisteren heb ik eens wat tijd uitgetrokken om de veelbesproken film Tropa de Elite te bekijken. Een eerste vaststelling is dat de prent van José Padilha de waarheid geenszins geweld aan doet, niettegenstaande het fictieve verhaal over Capitão Nascimento. De complexe situatie van Rio de Janeiro wordt er voor iedereen opeens erg duidelijk door, ook als u hier niet woont. Nascimento wordt vertolkt door de acteur Wagner Moura die erg overtuigend overkomt. Hij is kapitein bij de BOPE (Batalhão de Operações Especiais), de gevreesde elite troepen van de Polícia Militar. Het is een soort SWAT team dat enkel uitgestuurd wordt als de gewone politie het niet meer kan oplossen. Hun job bestaat erin te “boel op te kuisen”. Eigenlijk werken zij in de gebieden die buiten het bereik liggen van de staat die ze vertegenwoordigen, bijna zoals de US Marines. “Buiten het bereik” in Rio de Janeiro betekent de overbevolkte favela’s en de drugsbendes.

Nascimento komt altijd nerveus thuis. Zijn eerste kind gaat geboren worden, maar dat is niet zijn enigste zorg. Hij is vooral bezorgd over die favela’s en al die zorgen zijn niet goed voor een leider van een elite regiment gespecialiseerd in stadsguerilla. Hij staat onder hevige druk van zijn vrouw die wil dat hij zijn baan opgeeft omwille van het aankomende kind. Hij geeft tenslotte toe maar kan niet zomaar weg: eerst moet hij een geschikte opvolger selecteren, een sterke en intelligente professional, liefst eentje die geen last heeft van gevoelens.

Terzelfdertijd zijn er twee jonge kadetten bij de politie die stilaan spijt krijgen van hun keuze door de vele corruptie waar ze mee geconfronteerd worden. Matias en Neto stellen zich kandidaat voor een opleiding bij de BOPE. De wegen van kapitein Nascimento en de twee kadetten kruisen zich op het moment dat hij besloten heeft een opvolger te zoeken, en beide jongemannen beginnen aan de opleiding. Die wordt uitvoerig getoond in de film, een training die zo hard is dat gemiddeld slechts 5 á 6 op 100 kadetten het tot op het einde volhouden. De stem van Nascimento geeft voortdurend commentaren op de achtergrond, tijdens de ganse film. Over de politie zegt hij: “Het systeem dat de problemen van de burgers moet oplossen zit eigenlijk voortdurend de problemen van het systeem op te lossen”. Hiermee legt hij de vinger op de zere plek. De technici van de autowerkplaats waar de politiewagens onderhouden moeten worden trekken hun schouders op. Ze hebben te weinig of helemaal geen wisselstukken en dus moet de politieman zijn plan trekken als hij niet te voet wil gaan. Dat doet hij via de gekende Braziliaanse “jeitinho”, iets wat maar al te vaak op pure corruptie uitdraait.

Nogal wat mensen vinden dat Nascimento een fascist is. Hij zegt: de BOPE trekt niet de favela’s in om gedood te worden, de BOPE doodt zelf. De vele martelscenes zijn niet van de poes en zeker geen voer voor gevoelige kijkers. Maar de film toont ook de andere kant van de medaille, de gruwelijke methodes van het tuig dat hier “traficantes” genoemd wordt. De journalist Tim Lopes was een van hun slachtoffers, gewoon omdat hij het aandurfde stiekem te filmen om de kinderprostitutie in de favela’s aan te tonen. Van hem werden later enkel nog wat verbrande botten gevonden.

Tropa de Elite is geen eenzijdige film, het is een waarheidsgetrouw document dat laat zien hoe vele mensen rechtstreeks en onrechtstreeks betrokken geraken bij datgene wat door Nascimento als oorlog bestempeld wordt, met soms verschrikkelijke, zelfs hemeltergende gevolgen. In de film is er ook een klasscene waar enkele jeugdige asfaltbewoners uitvallen naar een van de twee kadetten die er ook school volgt. Deze reageert erg heftig op de beschuldigingen aan het adres van de politie en zegt dat de welgestelde jongeren niet eens weten hoe het er echt aan toe gaat in de favela’s. Wie deze film gezien heeft zal het voortaan wel weten. Hieronder alvast de trailer.